vrijdag, augustus 19, 2022
20.5 C
Knokke-Heist
your alt tag'

Opinie: Laten we het even over uw centen hebben

Onhoudbare staatsschuld

Naast chocolade, friet, bier en allerlei culinaire specialiteiten is België ongetwijfeld een voorbeeld van hoe je de staatsschuld niet enkel kan laten oplopen maar ook hoe je, ondanks opeenvolgende waarschuwingen, de zaak kan laten ontsporen.

België is dan wel niet het enige Europese land dat er niet in slaagt de nodige maatregelen te nemen om de schuldgraad onder controle te krijgen en/of om de vooropgestelde begrotingsnorm te halen, maar het heeft gezien het gekibbel en de uitsteldwang, door financieel analisten ondertussen een rating “Negative outlook” gekregen.

Met een schuldgraad van 110 % (bron: Nationale Bank van België, NBB) en een overheidstekort dat voor 2022 op 4,5 % bbp wordt geraamd (en wellicht stijgt tot 5 % bbp in 2024) is ingrijpen dringend. De overheidsschuld bevindt zich, volgens de NBB, op een stijgend traject. Het Rekenhof merkte op dat de houdbaarheid van de Belgische overheidsfinanciën niet gegarandeerd is. Ook op Europees niveau worden kanttekeningen geplaatst bij het Belgische overheidsoptreden. De zaak ontspoort.

Het hoge overheidsbeslag, de inefficiënte belastingpolitiek en de aanzienlijke subsidiestromen naar bv. bedrijven en organisaties allerhande (Vlaamse bedrijven kregen vorig jaar 4,7 miljard euro, vzw’s – vooral in de welzijnssector – 2,6 miljard euro; zelfs abstractie makende van de coronamaatregelen een stijging van 5 % – antwoord op Parlementaire graag) werken verstorend. Voeg daarbij het lobbywerk (de lobbypraktijk is alomtegenwoordig in het Belgische besluitvormingsproces – Masterscriptie Rechten) en de conflicterende standpunten bij de sociale partners omtrent tewerkstelling of de groeiende sociale uitgaven en de effectiviteit en efficiëntie van de maatregelen is ver te zoeken.   Ideologische tegenstellingen leggen bij voorbaat een hypotheek op het slagen van grondige debatten over bv. fiscale hervormingen, pensioenhervormingen of overheidssaneringen. De moedeloosheid van de burger neemt toe. Het culpabiliseren van gepensioneerden valt op.

Opnieuw liggen plannen voor belastinghervorming op tafel. Belastingen op arbeid zouden worden verlaagd door de belastingtarieven te drukken, vermogenswinsten (waaronder huurinkomsten) zouden worden belast (voorstel 30 procent) en er zou een opkuis gebeuren in de fiscale koterijen (aftrekken, voordelen zoals maaltijdcheques, bedrijfswagens …). Plannen die, gewoontegetrouw, onmiddellijk afgeschoten werden. Terecht ergerde professor Mark Delanote (UGent) zich dan ook aan het politieke gekibbel, waarbij opgemerkt werd dat men de rapporten ofwel niet gelezen had, dan wel gewoonweg van slechte wil was.  

Sjoemeltechnieken

Dat de belastingen op arbeid in België tot de hoogste behoren is al lang geen geheim meer. Recentelijk nog merkte de OESO op dat lasten op arbeid zo hoog zijn in België dat werken er eigenlijk ontmoedigd wordt.

Opvallend is dat in de discussie (tot heden toe) een ander heikel item niet opduikt: de belastingontwijking en fiscale ontduiking. België loopt immers geregeld in de kijker wanneer het op het faciliteren van fiscale ontwijkingstechnieken aankomt. Wie zich de luxe van sjoemelboekhouders kan veroorloven kan rustig blijven genieten.

Begin 2020 werd (Bron VRT nieuws/De Tijd) nog eens benadrukt dat 172 miljard euro zijn weg gevonden had naar zogeheten belastingparadijzen. Sinds 2010 moeten bedrijven aangifte doen als ze betalingen doen van 100.000 euro of meer naar een land dat op de lijst staat van “belastingparadijzen”: dat zijn landen met extreem lage belastingen, of landen die geen belastinggegevens uitwisselen. De lijst wordt regelmatig herbekeken. De regeling werd verstrengd in 2016 en sindsdien nemen de aangiften toe: van een kleine 83 miljard euro in 2016 naar 130 in 2017 naar 207 in 2018. En vorig jaar ging het dus om 172 miljard euro. (“172 miljard euro vloeit vanuit België naar belastingparadijzen: VRT”) De Wet houdende dringende diverse fiscale en fraudebestrijding bepalingen (Wet van 20 december 2020) zet een aantal Europese maatregelen om in Belgisch recht. De Europese lijst van belastingparadijzen moet leiden tot verdere aanpassing van Belgische internrechtelijke bepalingen. Het loopt echter, ondanks de vele signalen dat het anders moet, helemaal niet lekker. En ook dat is eigenlijk bizar te heten.

Panama en consoorten

De Panama Papers logen er niet om: 11,5 miljoen documenten, 214.000 lege bedrijven. De onderzoeksjournalisten stelden lijsten samen van onder meer belangrijke politici, internationale criminelen en bekende topsporters. De documenten legden ook omkoopschandalen bloot. Corrupte staatshoofden en regeringsleiders kwamen boven. De vermeende offshorebedrijven van twaalf huidige en voormalige staatshoofden vormen een van de meest spectaculaire delen van het lek. Het Panamese advocatenkantoor telde ook bijna 200 andere politici van over de hele wereld onder zijn klanten, waaronder een aantal ministers.

Het International Consortium of Investigative Journalists (ICIJ) maakte op zijn website een deel van de informatie uit de Panama Papers publiek. Als je in de databank filtert op België, krijg je 61 offshore, 363 personen betrokken bij offshore (bijvoorbeeld als aandeelhouder), 54 tussenpersonen en 293 adressen. (“ICIJ maakt deel van Panama Papers publiek – MO*”) De Tijd, Knack, Le Soir en MO* doken in de informatie die de Panama Papers aanreiken. “Dankzij de publicaties en informatie op de website van ICIJ kon de Bijzondere Belastinginspectie (BBI) honderden Belgische belastingplichtigen identificeren.” (“Panama Papers leveren wereldwijd meer dan 1 miljard euro op – Knack”)

Geheime EU Belastingwerkgroep

Eind 2021 werd een onderzoek van de Leidse hoogleraar Martijn Nouwen (Assistant Professor in Tax Law) over een geheime EU Belastingwerkgroep onthuld in media onder #TheCode. Meer dan 2.500 documenten vormen de basis van het journalistieke #TheCode-project.

Deze discreet opererende Europese Gedragscodegroep houdt zich bezig met het aanpakken van schadelijke belastingconcurrentie in Europa. De Europese Gedragscodegroep bespreekt bijvoorbeeld de regels over het openbaar publiceren van rulings met de fiscus en postbusfirma’s. In de media wordt voor het eerst aan het grote publiek duidelijk gemaakt hoe deze diplomatieke werkgroep er niet in slaagt om schadelijke belastingconcurrentie uit te bannen. Meer nog, uit het rapport blijkt dat de Europese lidstaten zeer creatief zijn in het zoeken naar nieuwe belastinggaten, waardoor bv. multinationals belasting kunnen optimaliseren.

Deze diplomatieke Gedragscodegroep is in Brussel bekend om haar gesloten optreden en het gebrek aan transparantie. Vergaderstukken krijgen labels zoals “top secret”, belangrijke e-mails worden verwijderd en het beoordelen van de effectiviteit van de Groep wordt bemoeilijkt. Door het gesloten karakter van de groep wordt men niet op de hoogte gebracht van de geheime belastingsafspraken tussen zowel grote als kleine lidstaten en van de tegenkanting bij het vinden van maatregelen ter bestrijding van internationale belastingontwijking. Door het verwijderen van bepaalde mails wordt het bv. onmogelijk om te achterhalen hoe politieke besluitvorming tot stand kwam.

De Europese Commissie liet in een reactie weten dat men gewoonweg de regels voor de selectie van documenten volgde en dat documenten die geen waarde meer hebben voor de werkzaamheden worden verwijderd. Waarvan akte.

Betalingen aan belastingparadijzen

In zijn recent verslag aan het federale parlement brengt het Belgische Rekenhof verslag uit over de wijze waarop de fiscus de verplichte aangifte van betalingen aan belastingparadijzen controleert/niet controleert.

Het Rekenhof onderzocht hierbij of de fiscus adequaat is georganiseerd en of deze over de nodige instrumenten beschikt om de betalingen aan belastingparadijzen te analyseren. Het Hof onderzocht hiervoor zowel het selectieproces van de te controleren gevallen als de controleprocedure voor de betalingen aan belastingparadijzen. 

De groeiende globalisering vergemakkelijkt immers het versluizen van winsten naar zgn. (zuster)entiteiten die zich in fiscaal gunstigere regio’s bevinden.

De auditresultaten zijn eerder onthutsend te heten. Het controleren van de betalingen loopt niet vlot en de oorzaken zijn velerlei.  Het Rekenhof stelt bv. vast dat de regelgeving niet duidelijk is: er zijn bv. “drie officiële lijsten met belastingparadijzen en de Belgische lijst is niet meer in overeenstemming met de Belgische regelgeving.” (27/06/2022 – Rekenhof.be) De regelgeving is (bizar genoeg) moeilijk afdwingbaar.  Een bepaling in de memorie van toelichting van de programmawet, het vrij verkeer van kapitaal en dubbelbelastingverdragen bemoeilijken trouwens de controles. Die controles leveren dan ook weinig op.  De aangifteplicht kan bv. gemakkelijk worden omzeild. Blijkbaar wist men dat niet…

De audit legt ook bloot hoe de wetgeving en de circulaires in feite regelmatig zouden moeten worden herzien maar dat de Belgische landenlijst voor het laatst werd herzien in maart 2016, terwijl de wettelijke voorwaarden van het begrip “belastingparadijs” in juli 2016 aanzienlijk werden uitgebreid: “”Het koninklijk besluit dat de Belgische landenlijst vastlegt, is dus al zes jaar niet meer in overeenstemming met de wetgeving.” Ook de circulaires die als leidraad dienen voor de fiscale administratie, werden tijdens de onderzochte periode niet aangepast aan de gewijzigde landenlijsten. Na afronding van de audit is, aldus het Rekenhof, eindelijk een bijgewerkte circulaire gepubliceerd.

Opgemerkt wordt ook dat wanneer een vennootschap bijvoorbeeld een beroep doet op een tussenpersoon die zich niet in een belastingparadijs bevindt, de fiscale administratie dit niet kan controleren. Opvallend was ook dat de fiscale administratie de niet-aangegeven betalingen niet systematisch opspoort.

Het Rekenhof stelde ook vast dat de kennis en informatie die beschikbaar is moeizaam doorstroomt naar de controleurs. Er is ook geen centrale intranetpagina met alle relevante informatie over deze controle, zoals een digitale opleiding, voorbeeldvragen, accurate lijsten van belastingparadijzen en een lijst van landen met een dubbelbelastingverdrag met non-discriminatieclausule.

Het Rekenhof had geen aanwijzingen dat de controles gestructureerd en systematisch worden geanalyseerd om de controleroutine te verbeteren: “Gelet op de lage productiviteit is nochtans een aanpassing van de selectiecriteria nodig.”.

Het Rekenhof beveelt de fiscus aan zijn controlestrategie aan te passen en niet enkel te focussen op de aangegeven betalingen maar meer in te zetten op het opsporen van niet‐aangegeven betalingen. De minister van Financiën gaf in reactie op het auditverslag te kennen aan dat bepaalde aanbevelingen zullen worden meegenomen bij de uitwerking van projecten vervat in het eerste en het tweede actieplan van het Ministerieel Comité voor de strijd tegen de fiscale en sociale fraude.

Kaas met gaten

De krant De Standaard vatte het goed samen: “Belgische aanpak van belastingparadijzen nog altijd kaas met gaten”. De modale burger wordt ondertussen geconfronteerd met besparingen, bezuinigingen en krijgt te horen dat er nood is aan flexibilisering. Ook de index moet op de schop. Het ongenoegen groeit echter (zie de gele hesjes en de hoge onthoudingscijfers bij de verkiezingen in Frankrijk) en dit ongenoegen wordt opgevist door extreme partijen. De middenveldpartijen verwonderen zich over hun slinkende aanhang … bizar.

Hopelijk heeft u trouwens uw belastingaangifte op tijd klaar. Via Taks on Web kan dit nog tot 15 juli. Prettig verlof … al dan niet in een paradijs.

1 REACTIE

  1. Stevig ontnuchterend artikel.
    Ook de gesprekken over de hervorming van de sociale sector en meer bepaald de pensioenen slepen nu ook reeds jaren aan.
    Het politieke beleid in België … de trein der traagheid.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Vul alstublieft uw commentaar in!
Vul hier uw naam in

Ook dit moet je even lezen