7.8 C
Knokke-Heist

Opinie: Lokale besturen en vastgoedoperaties

Onze krant is een platform waar snel en concreet worden gediscussieerd over en naar aanleiding van het nieuws. Dit doen we ook via opiniestukken zoals deze. Elk onderwerp is goed, als er maar een connectie is met het nieuws, en als het maar voor een breder publiek interessant is. Onze redactie beschikt over de naam en de contactgegevens van de schrijver. Ook uw opinie is welkom. Stuur ze naar: Redactie@kneistikrant.be Ben je het eens of oneens met de schrijver hier boven? Reageer dus gerust hier onder.

De klassieke media en onder meer de nieuwssite Apache brachten de voorbije maanden onfrisse vastgoedoperaties onder de aandacht. Een vluchtige inventarisatie brengt ons inderdaad bij omstreden bouwdossiers binnen enkele steden en gemeenten, omstreden vergunningen, opmerkelijke samenstellingen van de gemeentelijke commissies voor ruimtelijke ordening (GECORO), dubbele petjes van bouwheren, lobbywerk, (B.V.-) netwerken en achterkamerpolitiek. De oude politieke cultuur is niet verdwenen.

Berichtgeving niet zonder gevaar

Bepaalde thema’s zijn heikel. Zo is het aansnijden van onderwerpen zoals verkavelingen, vastgoedpromotoren, bouwwoede, verappartementisering of bv. banden tussen politiek en projectontwikkelaars een eerder delicate, want vaak politiek en financieel gevoelige, aangelegenheid.

Het is ook vaak heel moeilijk om een volledig zicht te krijgen op een dossier. Laat staan dat het eenvoudig is om belangenvermenging vast te stellen.  

Onderzoeksjournalisten bijten dan ook vaak hun tanden stuk op deze zaken. Hoe immers ontegensprekelijk vaststellen dat uitvoeringsplannen op maat werden gemaakt, dat bijzondere aanlegplannen werden aangepasten, dat adviezen ruimdenkend werden uitgeschreven. Het netwerk van politici, besturen, adviesorganen en projectontwikkelaars zit vaak in de rustgevende schemerzone. En mocht men er dan toch nog in slagen om een en ander bloot te leggen dat strafrechtelijk vervolgbaar is dan wenkt vaak de seponering of de bevrijdende verjaring.

Op zoek gaan naar netwerken en onfrisse praktijken is niet enkel een moeilijke opdracht, het is ook een vaak riskante zaak. Wie doorzet krijgt meer en meer te maken met de SLAPP-techniek. SLAPP staat voor “Strategic Lawsuit Against Public Participation” of voor een rechtszaak die aangespannen wordt met het oogmerk om een kritische partij te intimideren en tot zwijgen te brengen. Dagvaardingen en schadeclaims (lees intimidaties) zijn een wapen dat vaker en vaker opduikt.

Dat mocht bv. Apache, een nieuwswebsite die onafhankelijke, kritische en diepgravende journalistiek, brengt, ondervinden. Apache (www.apache.be) kreeg ruime bekendheid door de zaak van het Fornuisfilmpje (zie Terzake) en publiceert sinds geruime tijd regelmatig over ruimtelijke ordening, projectontwikkelaars, verkoop van (land)bouwgrond aan investeerders, lokale vastgoedaffaires of de gevolgen van de overheveling van het ruimtelijk beleid naar het gemeentelijke niveau.

Eind oktober werd hieromtrent een conferentie te Straatsburg georganiseerd door het European Centre for Press and Media Freedom (ECPMF) en Coalition Against SLAPPs in Europe (CASE), onder bescherming van het Europees Parlement en met de steun van de Raad van Europa. (“’Wij zijn geen slachtoffers maar overlevenden van SLAPP’”) De Raad van Europa stelt voor deze intimidaties te bestrijden en stelde ook voor om maatregelen ter misbruik van het procesrecht te verfijnen.

Lokale besturen en vastgoed: het kan een gevaarlijke combinatie zijn

Dat zagen we eerder in Antwerpen met de bedenkelijke relaties tussen het Antwerps stadsbestuur en een projectontwikkelaar. Ook in Kneistiland worden de wenkbrauwen gefronst en werden kritische vragen gesteld.  Deals met belangenvermenging – of de indruk ervan – zien we nu ook in Sint-Truiden, Staden en Moorslede waar lokale bestuurders grond kochten en verkochten.

Het speurwerk van Apache lijkt echter de aandacht te hebben gevestigd op probleemdossiers. Dossiers waarover dus ook door andere media wordt bericht. Getuige hiervan de verslaggeving over een recente uitspraak in zake de verkoop van OCMW-gronden. Het Gentse OCMW-bestuur verkocht in 2016 meer dan 460 hectare landbouwgrond aan een dochterbedrijf van een Luxemburgse vennootschap van een bekend havenbaas. (“De zaak-Huts – apache.be”) Deze transactie zorgde voor enige verwondering en leidde uiteindelijk tot een juridische strijd. De gronden werden blijkbaar in één pakket verkocht en niet separaat. Kostprijs: 17,5 miljoen. Uiteindelijk werd de koop nietig verklaard door het Hof van beroep (De Standaard, 8/11/2022).

Die vastgoedtransactie rakelde ook nog eens de problematiek van de verkoop van landbouwgronden op. Rijke investeerders palmen de markt in en jonge /startende landbouwers moeten met lede ogen aanzien hoe zij uit de markt worden gedrukt. De betwiste vastgoedtransactie lag mee aan de basis van een maatschappelijk debat over de verkoop van publieke landbouwgronden en de toegang tot grond voor (jonge of startende) landbouwers. (“Huts-Net alsof het OCMW geen geld nodig heeft. – Politics.be”)

In vele steden en gemeenten zijn ook investeerders of vastgoedbedrijven actief die panden kopen om ze “vlug” te renoveren en vervolgens door te verkopen. Dat het bv. de stad Gent al te gortig werd bewijst de extra aandacht hierbij voor de stedenbouwkundige regels. Niet zonder reden wordt gesproken over pandenverzamelaars.

Dat er zaken zijn die voor verbetering vatbaar zijn bewees enige tijd geleden ook de VRT Pano-ploeg. Een Pano-uitzending ging dieper in op bouwdossiers in drie gemeenten en onderzocht o.a. de banden tussen lokale politici en bouwpromotoren.

Elk jaar komen er in Vlaanderen ruim 23.000 appartementen bij, een stijging met bijna 60 procent in vergelijking met twintig jaar geleden. (“UAntwerpen on Twitter: “Elk jaar komen er in België zo’n 30.000 nieuwe …”) Centraal stonden dan ook de problematiek van de verappartementisering, de bouwshift, de ruimtelijke ordening en het gevoerde beleid.

Het resultaat was de bevestiging van het vermoeden dat in bepaalde gevallen de afstand tussen politiek en de bouwsector groter zou mogen zijn en dat er meer nood is aan transparantie. In één onderzochte case bleek de helft van het schepencollege rechtstreeks of onrechtstreeks actief als projectontwikkelaar.

Veertien audits naar onfrisse vastgoeddeals bij lokale besturen

Belangenvermenging is ondertussen ook het onderwerp van diverse forensische audits. Zo voerde Audit Vlaanderen sinds 2018 bij veertien lokale besturen audits uit naar belangenvermenging bij de aankoop van vastgoed door uitvoerende mandatarissen.

Recentelijk lekten de resultaten van drie audits uit. In enkele dossiers stelde Audit Vlaanderen, volgens de berichtgeving, vast dat de burgemeesters zich in een staat van belangenvermenging bevonden bij het kopen en/of verkopen van gronden in hun eigen gemeente.

De parlementaire vragen die volgden wilden meer concrete informatie losweken en de hoegrootheid van het probleem te weten komen. Er werd gepolst naar de houding van de verantwoordelijke minister om de regelgeving te verscherpen, de grijze zones aan te pakken en in te zetten op meer transparantie. Er werd ook geïnformeerd naar het bestaan van deontologische codes bij lokale overheden en, meer dan dat, naar de wijze waarop deze tot stand komen, worden onderschreven en op het vlak van handhaving worden gecontroleerd.

Uit het antwoord zelf bleek dat het decreet Lokale Besturen enkel de aanname van een deontologische code zelf oplegt. Ook de opvolging en de procedure in geval van schending van de deontologische code wordt echter aan de lokale overheid overgelaten. Dit laatste wordt immers in de code zelf bepaald en wordt dus volledig lokaal ingevuld.  Lokale overheden hebben dus vrij spel (www.vlaamsparlement.be/nl/parlementair-werk/commissies/datum:25102022).  

In de marge van deze discussie rees echter ook de vraag of het doorschuiven van beslissingsbevoegdheid naar lokale overheden niet eens geëvalueerd moet worden.

Het antwoord maakt echter duidelijk dat slechts in ongeveer een op de drie gemeenten in Vlaanderen er een zogenaamde deontologische commissie of deontologisch bureau bestaat. De bevoegde minister benadrukt dat hij voorstander is om decretaal in te schrijven dat elke gemeente verplicht een deontologische commissie of een deontologisch bureau moet oprichten.

Audit Vlaanderen krijgt ondertussen flink wat werk op de plank. Vorig jaar kregen zij 119 meldingen van mogelijke onregelmatigheden bij gemeentebesturen en de Vlaamse administratie. Als uit forensisch onderzoek blijkt dat er een misdrijf is gepleegd, dan licht Audit Vlaanderen het parket of de Centrale Dienst voor de Bestrijding van Corruptie van de federale politie in. 

Actie is dringend nodig

Het afsprakenkader is dringend aan een op punt zetting en verscherpte handhaving toe. De verantwoordelijke minister acht vrijblijvendheid op dit vlak niet wenselijk.

De afstand tussen aanvrager en beslissingsnemer bij o.a. vergunningen of planaanpassing moet gewaarborgd worden en hierop is controle nodig.  Belangenconflicten moeten worden vermeden en procedures moeten meer zijn dat routinematige administratieve handelingen: “Justice mut not only be done, it must also seen be done”.

Een verplichte deontologische code bij elke lokale overheid met controle op de handhaving door een zelfstandige autoriteit, een beter bekendmaken van het “klokkenluidersprincipe”, het toepassen van het zogeheten “zes-ogen principe” en een duidelijk afsprakenkader inzake lobbywerk (verplichte melding, registratie) kunnen hier wellicht toe bijdragen.

Delegatie impliceert rapportering waarbij het niveau van het formalisme moet worden overschreden en dit vereist ook volledige transparantie.

De samenstelling en de werking van de GECORO’s moet, net zoals het functioneren van de betrokken lokale overheden in dergelijke dossiers, in volledige transparantie verlopen en dit moet regelmatig door een onafhankelijke partij worden geëvalueerd.

Tot slot, het huidige beleid lost het woningprobleem niet op. In bepaalde steden en gemeenten is het zo dat vastgoedbeleggers en kapitaalkrachtige kopers op zoek naar een tweede verblijf voor de ontwikkelaars veel interessanter dan Jan modaal die op zoek is een betaalbare woning. De eigen woning is voor vele modale gezinnen trouwens onbetaalbaar aan het worden en de noden in de sociale woningbouw blijven ondanks alle intentieverklaringen hoog.

De open ruimte is schaars en de (al dan niet rechtstreeks verkozen) beleids- en adviesorganen hebben, binnen de rechtstaat, een reputatie hoog te houden.

5 REACTIES

  1. In Knokke-Heist is al jaren alles mogelijk. Nu willen ze zelfs twee nieuwe torens bouwen aan de Wielingen (ipv de Plaza met de beroemde arcades die vernield zijn) hoewel deze plek midden in een volledig bebouwde zone ligt.
    En ze gaan dan nog beweren dat dit een meerwaarde zal zijn voor iedereen ! Dit moet stoppen. De toren in Heist is een voorbeeld van mismanagement. Wil men van Knokke-Heist een nieuwe banlieue maken met HLM’s ?

  2. Er schiet maar bitter weinig over van het Knokke – Heist dat ik als kind in de jaren zestig van de vorige eeuw kende. Op kwalitatief vlak is het er zeker niet beter op geworden. Vele handelszaken zijn verdwenen en horecagelegenheden waar ik als kind met mijn ouders langsging zijn weg. De hoogbouw is stapsgewijze toegenomen. Het parvenu-gehalte eveneens. De gezellige kroegen (de Kobbe of de Zannekin) werden nooit vervangen door iets dat dezelfde sfeer kon uitstralen. Over terrassen en pop-ups struikel je nu. Weg zijn ook bepaalde parkjes en pleinen. De drukte kwam in de plaats van het onbezorgde slenteren. Zoals een oudere dame het mooi uitdrukte: ik herken het niet meer. De discrete charme is verdwenen.

    • Beste Marie, ik kan je alleen maar overschot van gelijk geven. We hebben gelukkig nog deze goede nostalgische tijd mogen meemaken. In Heist had je dan het Keldertje, de Pallieter, de Sloepe en nog andere waar de Kobbe en de Zannekin, dancings en vele gezellige jeugdcafés in Knokke dan de dienst uitmaakten. Velen gingen zelfs te voet of per fiets naar Knokke of omgekeerd naar Heist om zich te amuseren en je moest niet ver zoeken. De sfeer zat er onmiddellijk in terwijl ik me afvraag waar de jongeren nu nog heen kunnen om zich te verzetten. Die zomerse muziekfestivals kunnen moeilijk de wintertijd overnemen.

  3. Ik vraag me af wie onze gemeente bestuurt? Zijn de burgemeester, het schepencollege en de gemeenteraadsleden degenen die het bestuur van onze gemeente in goede banen moeten leiden of is het de immobiliënsector die het voor het zeggen heeft? Aan al die megalomane projecten hebben de meeste echte Knokke-Heistenaars (geen tweedeverblijvers of onlangs aangespoelden) geen enkele boodschap.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Vul alstublieft uw commentaar in!
Vul hier uw naam in

Ook dit moet je even lezen