Home Onze Columnisten Plato: Toute nation a le gouvernement qu'elle mérite

Plato: Toute nation a le gouvernement qu’elle mérite

Door Kneistikrant-Columnist: Plato (De auteur is Dr. ethicus en rechtsfilosoof) – Echte naam en adres bekend bij de redactie.

Twee berichten haalden de voorbije dagen, tussen alle kook- en spelletjesprogramma’s door, nipt het nieuws: een gesprek met prof. dr. Marc Van Ranst en enkele uitspraken van dr. Richard Horton, hoofdredacteur van The Lancet. Eén rapport bleef spijtig genoeg onderbelicht.

Trein der traagheid

Eerst was er het interview met viroloog Marc Van Ranst, die zich even liet gaan in de Nederlandse pers. In een interview met de Volkskrant hekelde hij én de Belgische mentaliteit én het Belgische politieke bestel.

De bestuurlijke slordigheid en het (getolereerde, want blijkbaar tot het Belgische erfgoed horende) je-m’en-foutisme van veel medeburgers lijken een dodelijke cocktail te zijn. De Belgische bevolking telt immers veel dissidenten en die specialiseren zich in het zoeken van achterpoortjes, dixit dr. Van Ranst. Ook de falende overheid is een ernstig, want dodelijk, probleem.

Het vraaggesprek in de krant maakt duidelijk hoe er in België slechts na voldongen feiten geluisterd wordt naar specialisten. Lobbyisten en calimero worden wel rijkelijk bediend. Elke vraag om decoronamaatregelen aan te scherpen om zo een herhaling te vermijden werd vakkundig tegengewerkt door voormelde groepen. Het resultaat: een tweede dodelijke golf overspoelde België met alle leed van dien. Momenteel is de exponentiële groei dan wel gestopt “… we waren veel te laat met de maatregelen, maar nu gaat het goed ja.”. België kleurt echter nog steeds bloedrood en onmiddellijk zijn er de vragen om de teugels te vieren.

Van Ranst wijst er ook op dat Belgiëeen klein, dichtbevolkt land is met een open economie maar hoe net de aanpak het verschil uitmaakt. Ook Nederland is immers dichtbevolkt.  Wel zijn er, dixit Dr. Van Ranst, twee verschillen die in het oog springen: de traagheid van het Belgische beleid en het gebrek aan controle. De ingewikkelde staatsstructuur en de bevoegdheidsverdeling hinderen immers een degelijk beleid. De vrees voor nieuwe verkiezingen was een andere bron van problemen: Dat maakt politici bang om impopulaire maatregelen te treffen. Alles werd telkens afgeremd en weggesust, ondanks de dringende adviezen van de experts om wél door te pakken.” En er is nog een derde verschil. Van Ranst verwijst naar de calvinistische ingesteldheid van de Nederlander: “U heeft een grotere mond als het u niet bevalt, dat zeker, maar stiekem je eigen gang blijven gaan, dat is bij ons helaas veel sterker.”.

It’s the biggest science policy failure in a generation

Een tweede item dat hier en daar het nieuws haalde was de tussenkomst van Richard Horton, hoofdredacteur van het vermaarde medische tijdschrift The Lancet, een wetenschappelijke referentie, die n.a.v. een digitale bijeenkomst in een Kamercommissie belast met de evaluatie van de aanpak van Covid-19-pandemie, er geen doekjes om windt: het Belgische politieke systeem is inefficiënt en dat heeft mensenlevens gekost. Een harde kritiek. Horton spaart trouwens geen enkel land: “It’s the biggest science policy failure in a generation.”. De talrijke doden zijn het gevolg van de incompetentie van de Westerse overheden. Vele van de 14.000 doden in België hadden wellicht vermeden kunnen worden: “Door de politieke organisatie zijn er mensen gestorven, daar moet u toch over nadenken.”. Horton benadrukt het belang van de eenheid van commando: “De bevolking heeft nood aan een visie en dat lukt enkel als alle politici één zijn. Er is nood aan een strategie met één communicatieve leider die het vertrouwen probeert te herstellen.” Een interessante opmerking was ook dat er twee andere problemen zijn: 1. het vaccin zal nooit een “wonderoplossing” en 2. de grootste uitdaging voor de vaccinstrategie zal de strijd zijn tegen antivaccinatiebewegingen die het vertrouwen ondermijnen.

Boven op het dodenaantal als rechtstreeks gevolg van de pandemie mogen echter gerust ook die personen worden geteld die op geen zorgen konden/kunnen rekenen door de overbelasting van de Intensive-Care afdelingen door COVID-patiënten, de personen die een bezoek aan de arts uitstelden of hun behandeling niet durfden verder te zetten of de patiënten die dringende ingrepen uitgesteld zagen en zien. Dr. Horton benadrukt dus dat voor het werkelijke dodental als gevolg van de pandemie ook diegenen bijgeteld moeten worden die niet de hulp hebben kunnen krijgen die ze nodig hadden.

Horton had in een eerder gepubliceerd boek de aanpak (of de non-aanpak) door het diverse politieke overheden aan de kaak gesteld. Zijn visie: de signalen dat er iets op komst was waren duidelijk. De regeringen werden op de hoogte gebracht. Wanneer virologen aandacht vroegen voor het probleem werden ze echter genegeerd en zelfs belachelijk gemaakt. Ze werden onruststokers geheten.

Slordigheid

Een andere analyse die politici wakker zou moeten schudden is een recent rapport van Amnesty International.  In dit lijvige rapport “Woonzorgcentra in de dode hoek. Mensenrechten van ouderen tijdens de covid-19-pandemie in België”, analyseert de organisatie de aanpak in de Belgische rusthuizen. En dat rapport is niet mals.

Amnesty rapporteert dat eind oktober 2020 er in België naar schatting bijna 11.500 mensen overleden zijn ten gevolge van COVID-19. Een triest record voor België dat hiermee bovenaan de ranglijst van landen met de hoogste dodentol ten gevolge van COVID-19 staat. Opmerkelijk daarbij is dat in 61,3% van deze sterfgevallen (6.467 personen) het om bewoners van woonzorgcentra gaat en dat “De grote meerderheid van de bewoners van woonzorgcentra stierf in woonzorgcentra, terwijl bijna alle andere COVID-doden in ziekenhuizen stierven.”  

Het verschil in aanpak tussen de ziekenhuizen en de situatie in woonzorgcentra was, zo concluderen zij, overduidelijk.  In de woonzorgcentra ontbraken mensen en middelen. Personeel en bewoners werden aan hun lot overgelaten: “Voor veel medewerkers was het pijnlijk om te zien met welk materiaal zij zich moesten beredderen, terwijl mensen in het ziekenhuis veilig ingepakt bij mensen met COVID-19 op de kamer gingen. FFP2-maskers (de betere maskers) waren er niet, ze brachten zichzelf in gevaar om bewoners toch die zorg te kunnen bieden die nodig was.” Was het veiligstellen van de ziekenhuiscapaciteit een legitieme beleidsfocus, dan verdwenen woonzorgcentra en hun bewoners echter naar de achtergrond! Weinigen maalden er om.

Dit rapport is eveneens interessant omdat ingegaan wordt op de wijze waarop de toezichthoudende overheid is ingegaan op de verzuchtingen van de woonzorgcentra en op de klachten van residenten en/of hun familie. Hulpeloosheid, machteloosheid en boosheid werden het nieuwe normaal. Vaak voorkomende klachten hadden betrekking op het eerder willekeurig beperken van het bezoek, het respecteren van hygiënemaatregelen, de bewegingsbeperking, de duidelijke daling van de kwaliteit van leefomstandigheden, de verzorging of de teruggave van persoonlijke bezittingen van bewoners die tijdens de COVID-crisis zijn overleden. “Alleen in kritieke situaties werden de klachten gevolgd door een bezoek.”, zo stelt het rapport vast.

De inventaris van de vaststellingen is gewoonweg schrijnend. Amnesty International betoogt dat bij de start van de crisis de autoriteiten op de hoogte waren van het feit dat bewoners van woonzorgcentra kwetsbaar waren voor het Covid-virus. Een snel en doeltreffend optreden was noodzakelijk wilde men levens sparen: “Daar kwam echter niets van in huis. Wel integendeel.”.  “Geen zuurstof, geef dan maar morfine” en actie kwam er pas nadat het schandaal bij het brede publiek bekend raakte. Het ergste van de eerste fase van de pandemie was dan echter al voorbij. Regelmatig testen werd later mogelijk. Verantwoordelijken wisten zich vrij te pleiten.

Dat het fout lopen kon was echter al langer geweten. In 2006 werd in een rapport, opgemaakt op vraag van de federale overheid, een scenario uitgeschreven dat vastlegde hoe de Belgische woonzorgcentra zich zouden kunnen voorbereiden om bv. infecties aan te pakken. In het rapport was er aandacht voor de regelmatige training op hygiëne voor het personeel, werd gewezen op de noodzaak van een investeringsbudget om beschermingsmiddelen (handschoenen, gezichtsmaskers, gel, e.a.) aan te kopen en een teststrategie te ontwikkelen. Dit plan werkte ook een scholings- en trainingsstrategie uit. In 2014, n.a.v. de overdracht van de bevoegdheden voor woonzorgcentra naar de regionale overheid, werden de plannen afgevoerd. “Het plan werd nooit volledig uitgevoerd omwille van budgettaire redenen”, dixit prof. dr. Jan de Lepeleire (KUL). Jaren later is duidelijk wat verzuimen kosten kan.

Terecht merkt Amnesty International dan ook op dat er duidelijk sprake is van schending van elementaire rechten. Het recht op gezondheid, beschermd door het Internationaal Verdrag over Economische, Sociale en Culturele Rechten, omvat immers duidelijk verplichtingen waarvoor de Overheid instaan moet. Een kwalitatieve, toegankelijke gezondheidszorg maakt daar deel van uit. “De Belgische autoriteiten hebben bij de aanpak van de coronacrisis in de woonzorgcentra dit recht op verschillende niveaus geschonden.”, aldus de conclusie van het rapport. Voeg daar de hoge en nog steeds stijgende kostprijs van het gehele sociale zekerheidssysteem aan toe en het is duidelijk dat het geheel ondermaats functioneert. Witte lakens uithangen of lichtjes laten branden zijn dus niet de oplossing.

Ons land telt nu acht ministers van Volksgezondheid en ze kennen elkaar inderdaad wellicht niet eens bij naam

Wij struikelen niet enkel over ministers en kabinetten, met bijhorende medewerkers, die voor een of ander aspect van de gezondheidszorg bevoegd zijn, we raken ook niet wijs uit de vele administraties en over de politiek en/of levensbeschouwelijk gekleurde middenveld, advies- en inspraakorganen. 

Politicoloog Dave Sinardet (VUB), Karl Devos (UGent) of Nicolas Bouteca (UGent) hebben het over het “falen” van het Belgische systeem. Er is geen eenheid. Er is geen structuur en de communicatie is voor verbetering vatbaar.  De gedeeltelijke opsplitsing van de bevoegdheden bracht niet de oplossing. Niet verwonderlijk dat herfederalisering de kop opsteekt. De verschillende regeringen blokkeren elkaar en verantwoordelijkheden worden doorgeschoven.

Hoe de overheid diegenen die in de frontlinie staan bedankt is ondertussen bekend: de federale regering heeft beslist om aan het ziekenhuispersoneel dat vanaf september tot en met november voltijds heeft gewerkt, een aanmoedigingspremie van 985 euro bruto! te geven. Een peulschil in vergelijking met de talrijke premies en specifieke maatregelen die momenteel circuleren in Vlaanderen, Brussel en Wallonië. Kwestie van te weten waar de prioriteiten zijn.

Het zootje dat men ervan maakte is dodelijk gebleken, alle bochtenwerk en slaap voor de vaak uitvluchten van politici ten spijt. Werd bv. Marc Wathelet, viroloog, enkele maanden geleden door een toenmalig minister niet weggezet als “dramaqueen”?

Hamvraag is dus of we minder doden hadden gekend bij een beter functionerende en verantwoordelijk handelende politiek overheid?

Een column is een artikel waarin de schrijver zijn mening geeft over een onderwerp. Soms is de tekst humoristisch, soms provocerend, maar het is altijd de persoonlijke kijk op de wereld van de columnist. Een columnist geeft een beschrijving van een gebeurtenis en maakt daarbij zijn eigen mening duidelijk. Een column moet een emotie bij de lezer losmaken, de lezer moet erom kunnen lachen, het stemt hem tot nadenken of maakt hem boos.  Een opiniestukje of een column nemen we graag op in onze krant. Stuur ze naar: redactie@redactie.be

- Advertisment -

Lees ook dit

Dossier Casino ligt volgens gemeenteraadslid Cathy Coudyser stil

Het gemeentebestuur gaf intussen drie jaar geleden meer toelichting over het casinodossier. De gemeente had al een ontwerp klaar en dat ziet (zag) er...

Kantines spelen grote rol in competitie waar RKFC in speelt

Royal Knokke FC en de andere clubs in eerste nationale hebben bijna drie uur over de heropstart van de competitie in vergadering gezeten de...

Shop local, steun jouw lokale watersportclubs

Tijdens deze eindejaarsperiode pakken Surfers Paradise en Lakeside Paradise uit met een heus cadeau-offensief dat talrijke mogelijkheden biedt om straks met een top-cadeau te...

Recente reactie van onze lezers